dmcpost

Spaceth.co

สุริยุปราคานั้นเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อดวงจันทร์มาอยู่คั่นกลางระหว่างดาวฤกษ์และดาวเคราะห์ ซึ่งนอกจากมันจะเกิดขึ้นได้บนโลกแล้วนั้น บนดาวเคราะห์ดวงอื่นที่มีดวงจันทร์บริวารก็มีเกิดขึ้นได้เช่นเดียวกัน

สำหรับดาวพฤหัส ที่มีดวงจันทร์บริวารมากถึง 79 ดวงนั้น และยังโคจรทำมุมกับระนาบเพียงแค่ 0.3 องศาเท่านั้น (โลกทำมุม 1.6 องศา) ทำให้ปรากฏการณ์สุริยุปราคานั้นเกิดขึ้นอยู่บ่อยครั้งบนดาวพฤหัส

ดวงจันทร์ไอโอ ซึ่งเป็นหนึ่งในดวงจันทร์กาลิเลียน นั้นโคจรค่อนข้างใกล้กับดาวพฤหัส โดยมันมีขนาดที่ค่อนข้างใกล้เคียงกับดวงจันทร์ของโลก ที่ขนาดประมาณ 3,600 กิโลเมตร

ภาพนี้ถูกถ่ายขึ้นระหว่างที่ยานจูโนของนาซากำลังเฉียดเข้าใกล้กับดาวพฤหัส ที่ระยะห่างเพียง 7,862 กิโลเมตรจากระดับชั้นผิวเมฆ ซึ่งยานจูโนมีวงโคจรที่มีความรีค่อนข้างสูง ทำให้ยานสามารถเข้าไปใกล้กับดาวพฤหัสได้เพื่อเก็บข้อมูล และไม่โดนทำลายไปโดยสนามแม่เหล็กของดาวไปก่อน

อ่านเรื่องราวของกล้อง JunoCam ที่เป็นเบื้องหลังการถ่ายภาพ ๆ นี้ขึ้นได้ที่ https://spaceth.co/juno-cam/

Image data: NASA/JPL-Caltech/SwRI/MSSS
Image processing by Kevin M. Gill, © CC BY 3.0

#พบเบาะแส! #ดวงจันทร์นอกระบบสุริยะ

ปัจจุบัน นักดาราศาสตร์ตรวจพบ #ดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ แล้วกว่า 4,000 ดวง ความท้าทายต่อไป คือการเก็บข้อมูลให้ละเอียดมากพอจนสามารถยืนยันได้ว่าดาวเคราะห์นอกระบบเหล่านั้นมีดวงจันทร์บริวารอยู่หรือไม่


เมื่อไม่นานมานี้ พวกเขาพบร่องรอยการมีอยู่ของดวงจันทร์ที่โคจรรอบดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ WASP 49-b ซึ่งเป็นดาวเคราะห์แก๊ส ห่างจากโลกเพียง 550 ปีแสง ดวงจันทร์ดวงนี้ ถูกจัดให้อยู่ในประเภทซูเปอร์เอิร์ธร้อน (Hot super-Earth) เนื่องจากพื้นผิวส่วนใหญ่ปกคลุมไปด้วยลาวา และมีการปะทุของภูเขาไฟอย่างต่อเนื่องคล้ายดวงจันทร์ไอโอของดาวพฤหัสบดี

การตรวจจับดวงจันทร์นอกระบบสุริยะโดยตรงทำได้ยากมาก เนื่องจากดวงจันทร์มีขนาดเล็ก นักดาราศาสตร์จึงพยายามแสวงหาวิธีอื่นเพื่อค้นหา เมื่อทศวรรษที่ผ่านมา พวกเขาค้นพบว่าแก๊สโซเดียมและโพแทสเซียมสามารถใช้ระบุลักษณะทางธรณีวิทยาของดวงจันทร์ที่มีการปะทุของภูเขาไฟอยู่เสมอ หรือใช้ระบุว่าดาวเคราะห์ดวงใดมีวงแหวนได้

นักดาราศาสตร์จึงใช้วิธีข้างต้นศึกษาดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ WASP 49-b และพบว่าดาวดวงนี้มีแก๊สโซเดียมมากผิดปกติ แก๊สดังกล่าวอยู่ห่างไกลเกินกว่าจะเป็นแก๊สที่ปลดปล่อยออกมาจากตัวดาวเคราะห์เอง พวกเขาจึงสร้างแบบจำลองการสูญเสียแก๊สโซเดียมและโพแทสเซียมจากดาวพฤหัสบดีกับดวงจันทร์ไอโอ รวมถึงดาวเคราะห์แก๊สนอกระบบสุริยะดวงอื่นอีกมากมาย เพื่อนำมาทำนายการมีอยู่ของดวงจันทร์บริวารของดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ WASP 49-b

เมื่อนำข้อมูลจากแบบจำลองดังกล่าวมาเปรียบเทียบกับข้อมูลที่เก็บได้จากดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะ WASP 49-b แล้ว พวกเขาพบว่าข้อมูลทั้งสองมีแนวโน้มไปในทางเดียวกัน จึงเป็นไปได้ว่าดาวเคราะห์ WASP 49-b มีดวงจันทร์บริวารที่คล้าย #ดวงจันทร์ไอโอ โคจรอยู่ แต่ปริมาณแก๊สโซเดียมที่พบมากผิดปกตินี้ อาจเป็นผลจากวงแหวนดาวเคราะห์เมื่อได้รับพลังงานที่มากพอจะเกิดการแตกตัวเป็นไอออนออกมาได้เช่นกัน

แม้ผลการศึกษายังไม่อาจฟันธงได้ว่าดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะดังกล่าวมีดวงจันทร์บริวารอยู่หรือไม่ แต่การเก็บข้อมูลให้มากขึ้นในอนาคต เพื่อนำมาปรับปรุงแบบจำลอง จะสามารถยืนยันการมีอยู่ของดวงจันทร์ดังกล่าวได้อย่างแน่นอน การศึกษานี้ถูกเผยแพร่ใน arXiv เมื่อวันที่ 29 สิงหาคม 2562 ที่ผ่านมา และจะเผยแพร่ในวารสาร The Astrophysical Journal ต่อไป

เรียบเรียง : ฟ้าประกาย เจียรคุปต์
เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ สดร.

อ้างอิง :
https://www.livescience.com/volcanic-exomoon-orbiting-giant…

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ Fan Page
·

#ทำไม เราถึงเรียงวันในสัปดาห์เป็นวันอาทิตย์ จันทร์ อังคาร พุธ พฤหัสบดี ศุกร์ และเสาร์ ?

> ชื่อวันในสัปดาห์ถูกเรียงตั้งแต่ยุคสุเมเรียน ด้วยการนับชั่วโมงบนลำดับของดาวเคราะห์ ตามระบบโลกเป็นศูนย์กลางของจักรวาล แล้วให้ชื่อดาวเคราะห์ประจำชั่วโมงที่ 1 ของแต่ละวันเป็นชื่อของวันนั้นๆ

การเรียงวันในสัปดาห์มีที่มาอย่างไร?

มีบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรว่า มนุษย์ใช้ระบบ 1 สัปดาห์มี 7 วัน มาตั้งแต่สมัยสุเมเรียนและบาบิโลน หรือเมื่อประมาณ 2,350 ปีก่อนคริสตศักราช

ในอดีต มนุษย์เชื่อว่า “โลกเป็นศูนย์กลางของจักรวาล” ตามระบบของ ทอเลมี ดาวเคราะห์ที่เป็นบริวารของโลกมีทั้งหมด 7 ดวง ได้แก่ ดาวพุธ ดาวศุกร์ ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ เคลื่อนที่ผ่านกลุ่มดาวจักรราศี ดาวเคราะห์ถูกเรียงโดยใช้อัตราการโคจรรอบโลกเป็นตัววัด เรียงได้เป็น ดาวเสาร์ (มีคาบการโคจรประมาณ 30 ปี) อยู่ไกลที่สุด ต่อมาเป็นดาวพฤหัสบดี (มีคาบการโคจรประมาณ 12 ปี) ดาวอังคาร (มีคาบการโคจรประมาณ 1.5 ปี) ดวงอาทิตย์ (มีคาบการโคจรประมาณ 1 ปี) ดาวศุกร์ (มีคาบการโคจรประมาณ 243 วัน) ดาวพุธ (มีคาบการโคจรประมาณ 88 วัน) และดวงจันทร์ (มีคาบการโคจรประมาณ 27.5 วัน) อยู่ใกล้โลกมากที่สุด

1 วัน ถูกนิยามว่าเป็น ระยะเวลาที่ดวงอาทิตย์ขึ้นครั้งหนึ่งไปจนดวงอาทิตย์ขึ้นอีกครั้งหนึ่ง แบ่งออกเป็น 24 ส่วน (24 ชั่วโมง) คือ กลางวัน 12 ส่วน และกลางคืน 12 ส่วน

แล้วมีวิธีการเรียงชื่อวันอย่างไร?

[ดูภาพตารางในคอมเมนท์ประกอบ]

1. เรียงดาวบริวารทั้ง 7 ดวง จากดวงที่มีคาบการโคจรมากที่สุดมาน้อยที่สุด

2. นับ 1 - 24 ไปตามดาวเคราะห์ที่เรียงไว้ คือ เริ่มนับ 1 ดาวเสาร์ 2 ดาวพฤหัสบดี 3 ดาวอังคาร ไปเรื่อย ๆ เมื่อนับถึง 7 ดวงจันทร์ให้วนกลับมานับ 8 ดาวเสาร์ใหม่ ต่อไปเรื่อย ๆ

3. เมื่อนับครบ 24 แล้วให้กลับมาเริ่มนับ 1 ใหม่ (นับ 1 ใหม่ = เริ่มวันใหม่) นับวนไปเรื่อยๆจนกว่าจะนับ 1 ที่ดาวเสาร์อีกครั้ง

4. เรียงชื่อวันในสัปดาห์ใหม่อีกครั้งตามลำดับเลข 1 จะเรียงได้เป็น วันเสาร์ วันอาทิตย์ วันจันทร์ วันอังคาร วันพุธ วันพฤหัสบดี วันศุกร์

แล้วทำไมการเรียงลำดับวันจึงเริ่มต้นสัปดาห์ที่วันอาทิตย์?

ตามวิธีการเรียงชื่อของวันควรจะเริ่มต้นสัปดาห์ด้วยวันเสาร์ แต่ปัจจุบัน กลับเริ่มที่วันอาทิตย์ เนื่องจากดวงอาทิตย์เป็นดาวดวงสำคัญที่สุดและมีขนาดใหญ่ที่สุด ถือเป็นวันศักดิ์สิทธิ์และมีการประกอบพิธีกรรมตามศาสนาโบราณด้วย แต่หลายประเทศในยุโรป อเมริกาใต้ และบางส่วนของเอเชียถือว่าวันจันทร์เป็นวันแรกของสัปดาห์ ตามข้อตกลงวันและเวลานานาชาติมาตรฐานสากล (ISO 8601: 1988) ที่กำหนดให้วันจันทร์เป็นวันแรกของสัปดาห์และวันอาทิตย์เป็นวันสุดท้ายของสัปดาห์

เรียบเรียง : พัชริดา ยั่งยืนเจริญสุข - เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ สดร.

อ้างอิง : หนังสือดาราศาสตร์พื้นบ้านไทย โดย วรพล ไม้สน
https://www.seiyaku.com/customs/days-months-seasons.html…

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

เนบิวลาฟองสบู่ (Bubble Nebula) เป็นเนบิวลาเปล่งแสงที่เกิดจากการเรืองแสงของอะตอมของไฮโดรเจนที่อยู่ในสถานะไอออนในบริเวณ H II region เนื่องจากได้รับความร้อนจากดาวฤกษ์ภายในเนบิวลาจากดาวฤกษ์ที่มีอุณหภูมิสูงมาก (spectrum O)

เนบิวลาฟองสบู่มีขนาดประมาณ 10 ปีแสง เมื่อมองผ่านกล้องโทรทรรศน์จะเห็นว่าอยู่ใกล้กับกระจุกดาวเปิด M52 บริเวณกลุ่มดาวค้างคาว กระจุกดาวเปิด M52 ประกอบด้วยดาวฤกษ์กว่าหนึ่งพันดวง มีขนาดประมาณ 25 ปีแสง เมื่อสังเกตจากโลก วัตถุทั้งสองจะปรากฏเคียงข้างกันบนท้องฟ้า แต่ไม่ได้หมายความว่ามันอยู่ใกล้กันจริง ๆ เนบิวลาฟองสบู่อยู่ห่างจากโลกประมาณ 11,000 ปีแสง แต่กระจุกดาวเปิด M52 อยู่ห่างจากโลกเพียง 5,000 ปีแสงเท่านั้น

ภาพ : ดร.ศรัณย์ โปษยะจินดา/ ธนกฤต สันติคุณาภรต์/ ธฤษพงศ์ ศิริบูรณ์
TRT-SRO/ CDK700/ FLI18603

A-TRT-02

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

สุขสันต์สัปดาห์แห่งเทศกาลสงกรานต์ด้วยกาแล็กซีรูปร่างสดใส แม้ว่าจะชื่อหนวดแมลงแต่ก็คล้ายมินิฮาร์ทนะครับ

กาแล็กซีหนวดแมลง (Antennae Galaxies) เป็นกาแล็กซีที่เกิดจาก 2 กาแล็กซีชนกัน ได้แก่ NGC 4038 และ NGC 4039 อยู่ในบริเวณกลุ่มดาวนกกา (Corvus) ห่างจากโลกประมาณ 45 ล้านปีแสง

แรงโน้มถ่วงที่รุนแรงส่งผลให้มวลสารบางส่วนถูกเหวี่ยงออกไปไกลกว่าแสนปีแสง เกิดเป็นหางที่ทอดยาวออกไปในอวกาศทั้งสองข้าง จึงเป็นที่มาของชื่อ “หนวดแมลง”

การชนกันของกาแล็กซีส่งผลให้ประมาณฝุ่นและแก๊สบริเวณใจกลางมีความหนาแน่นมากยิ่งขึ้น กระตุ้นให้เกิดการรวมตัวกันของสสารระหว่างดาว จึงทำให้กาแล็กซีประเภทนี้มีอัตราการเกิดใหม่ของดาวฤกษ์ที่สูงมาก เรียกว่า “Starburst Galaxy”

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-SBO/ CDK17/ FLI16803

A-TRT-93

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

ร้อนๆ แบบนี้ มาดูภาพวัตถุท้องฟ้าหน้าตาชวนเย็นใจกันดีกว่าครับ

เมซิเย 51 (Messier 51) หรือ กาแล็กซีน้ำวน (Whirlpool galaxy) เป็น 2 กาแล็กซีที่มีปฏิสัมพันธ์กัน อยู่ห่างจากโลก 23 ล้านปีแสง บริเวณกลุ่มดาวหมาล่าเนื้อ (Canes Venatici) ค่าความสว่างปรากฏ 8.4 สามารถสังเกตเห็นได้ด้วยกล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็ก เป็นกาแล็กซีแรกที่ถูกจัดให้อยู่ในประเภท “กาแล็กซีกังหัน” มีขนาดประมาณ 60,000 ปีแสง

หากมองลึกเข้าไปยังใจกลางกาแล็กซีรูปทรงกังหันที่อยู่ตรงกลางภาพ จะพบหลุมดำมวลยวดยิ่งที่กำลังดูดกลืนมวลสารอย่างบ้าคลั่ง ปลดปล่อยรังสีพลังงานสูงออกมา ทำให้บริเวณใจกลางสว่างกว่าบริเวณอื่นมาก เรียกกาแล็กซีประเภทนี้ว่า “Active Galaxy”

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-NEO / CDK700/ FLI16803

A-TRT-92

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

Messier 2 (M2) เป็นกระจุกดาวทรงกลม (Globular Cluster) ที่ประกอบด้วยดาวฤกษ์ประมาณ 150,000 ดวงเกาะกลุ่มกันภายใต้แรงโน้มถ่วงของกันและกัน เกิดเป็นระบบดาวฤกษ์ขนาดใหญ่มีลักษณะคล้ายทรงกลม อยู่บริเวณกลุ่มดาวราศีกุมภ์ (Aquarius) อยู่ห่างจากโลก 33,000 ปีแสง และมีเส้นผ่านศูนย์กลางถึง 175 ปีแสง

นักดาราศาสตร์คาดว่ามี M2 มีอายุประมาณ 13,000 ล้านปี ประกอบไปด้วยดาวฤกษ์ที่มีสีเหลืองไปจนถึงสีแดงเป็นส่วนใหญ่ เป็นหนึ่งในกระจุกดาวทรงกลมที่มีขนาดใหญ่และเก่าแก่ที่สุดในกาแล็กซีทางช้างเผือก เราสามารถสังเกตเห็นได้ด้วยกล้องสองตาและกล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็ก แต่จะเห็นเป็นเพียงหมอกจางสีขาวเท่านั้น

นักดาราศาสตร์ชาวฝรั่งเศส จีน ดอมินิค มารัลดิ และ ชาคส์ คาสสินี เป็นผู้ค้นพบ M2 ครั้งแรก ในปี ค.ศ.1746 แต่เข้าใจผิดว่าเป็นเนบิวลา ต่อมาในปี ค.ศ.1760 ชาร์ล เมซีเย ที่กำลังศึกษาดาวหางได้บันทึกว่า M2 เป็นเนบิวลาชนิดหนึ่งที่ไม่มีดาวฤกษ์อยู่ภายใน จนกระทั่งปี ค.ศ.1783 วิลเลียม เฮอร์เชล เป็นนักดาราศาสตร์คนแรกใช้กล้องโทรทรรศน์ที่มีกำลังแยกภาพสูงจนสามารถมองเห็นดาวฤกษ์แต่ละดวงได้ เขาพบว่าเป็นระบบขนาดใหญ่ที่ประกอบไปด้วยดาวฤกษ์จำนวนมาก

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-SBO/ CDK17/ FLI16803

A-TRT-91

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

NGC 3132 เป็นเนบิวลาดาวเคราะห์ อยู่บริเวณกลุ่มดาวใบเรือ ห่างจากโลกประมาณ 613 พาร์เซก (2,000 ปีแสง) รู้จักกันในชื่อ Eight-Burst Nebula หรือเนบิวลาวงแหวนใต้ เนื่องจากมีรูปร่างเหมือนเลข 8 เมื่อมองผ่านกล้องโทรทรรศน์บางชนิด แก๊สส่องสว่างรอบๆ คือเศษฝุ่นและแก๊สที่หลงเหลือจากการยุบตัวของดาวยักษ์แดงไปเป็นดาวแคระขาว แก๊สเหล่านี้กำลังเคลื่อนห่างไปเรื่อยๆ จากดาวแคระขาวที่ใจกลางด้วยความเร็วถึง 14.5 กิโลเมตรต่อวินาที

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-NEO / CDK700/ FLI16803

A-TRT-90

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

NGC 3293 เป็นกระจุกดาวเปิดในกลุ่มดาวคาริน่า ค้นพบโดยนิโคลัส หลุยส์ เดอ ลาคาย ในปี ค.ศ. 1751 กระจุกดาวนี้ประกอบด้วยดาวฤกษ์กว่า 100 ดวงที่มีค่าความสว่างกว่าแมกนิจูด 14 ใน พื้นที่10 ลิปดา โดยดวงที่สว่างที่สุดเป็นดาวยักษ์น้ำเงิน มีค่าสว่างปรากฎถึง 6.5 และ 6.7 นอกจากนี้ยังมีดาวยักษ์แดง V361 Carinae ค่าความสว่างแมกนิจูด 7 อีกด้วย

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-SBO/ CDK17/ FLI16803

A-TRT-89

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

NGC 3242 คือ เนบิวลาดาวเคราะห์ที่อยู่ห่างจากโลกประมาณ 1,400 ปีแสง ในกลุ่มดาวงูไฮดรา (Hydra constellation) มีขนาดปรากฏที่มองเห็นจากโลก 25 พิลิปดา ใกล้เคียงกับขนาดปรากฏของดาวพฤหัสบดี จึงมีชื่อเล่นว่า “ผีดาวพฤหัสบดี (Ghost of Jupiter)”

เนบิวลาดาวเคราะห์ (planetary nebula) เป็นจุดจบของดาวฤกษ์มวลใกล้เคียงกับดวงอาทิตย์ แก๊สที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของดาวฤกษ์ถูกเป่ากระจายออกไปเป็นรัศมีกว่า 9 ล้านล้านกิโลเมตร หรือประมาณ 1 ปีแสง ทิ้งใจกลางที่เป็นแก่นของดาวฤกษ์เอาไว้ เรียกว่า “ดาวแคระขาว”

ทั้งนี้ที่เรียกว่า “เนบิวลาดาวเคราะห์” นั้นไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้องกับดาวเคราะห์แต่อย่างใด เพียงแต่ในสมัยโบราณ นักดาราศาสตร์ยังไม่มีกล้องโทรทรรศน์กำลังขยายมากนัก จึงเข้าใจผิดว่าเนบิวลาประเภทนี้เป็นดาวเคราะห์ดวงหนึ่ง

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-NEO / CDK700/ FLI16803

A-TRT-88

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

เมซีเย 53 (Messier 53) คือ กระจุกดาวทรงกลมในกลุ่มดาว ผมเบเรนิซ (Coma Berenices) มีขนาดปรากฏบนท้องฟ้า 13 ลิปดา ค่าความสว่างปรากฏ 8.33 สามารถสังเกตเห็นได้ด้วยกล้องสองตาและกล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็ก

กระจุกดาวนี้ ประกอบด้วยดาวฤกษ์ประมาณ 500,000 ดวง แผ่ออกเป็นรัศมี 110 ปีแสง ห่างจากใจกลางกาแล็กซีทางช้างเผือกประมาณ 60,000 ปีแสง ดาวฤกษ์ส่วนใหญ่เป็นดาวฤกษ์ยุคแรก กล่าวคือ เป็นดาวฤกษ์ที่มีองค์ประกอบเป็นธาตุหนักน้อย (metal-poor star)

โดยทั่วไปแล้วดาวฤกษ์ในกระจุกดาวเดียวกันจะมีอายุและอุณหภูมิที่ใกล้เคียงกัน แต่นักดาราศาสตร์พบว่าภายในกระจุกดาวเมซีเย 53 นี้ มีดาวฤกษ์ที่อุณหภูมิสูงกว่าดาวฤกษ์สมาชิกดวงอื่น ๆ คาดว่าเกิดจากดาวฤกษ์ที่หนาแน่นบริเวณใจกลางกระจุกดาวชนกัน จนทำให้มีความร้อนสูงขึ้นและปรากฏเป็นสีฟ้ามากกว่าดาวดวงอื่น ๆ

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-NEO / CDK700/ FLI16803

A-TRT-87

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

เห็นกระจุกดาวแน่นๆ แล้วเรามาดูแบบโล่งๆกันบ้าง

ดาวฤกษ์ที่เห็นในภาพนี้เป็นกระจุกดาวที่รวมตัวกันอยู่อย่างหลวม ๆ เรียกว่า เมซีเย 46 (Messier46) ซึ่งเป็นกระจุกดาวเปิดที่อยู่ในกลุ่มดาวท้ายเรือ (Puppis) มีขนาดรัศมี 37.8 ปีแสง อยู่ห่างไกลออกไปจากโลกประมาณ 5,000 ปีแสง ประกอบด้วยดาวฤกษ์กว่า 500 ดวง คาดว่ามีอายุประมาณ 250 ล้านปี

บริเวณขอบด้านบนของกระจุกดาวมีเนบิวลาดาวเคราะห์ชื่อว่า NGC 2438 เป็นจุดจบของดาวฤกษ์ที่มีมวลใกล้เคียงกับดวงอาทิตย์ จากการศึกษาพบว่าเนบิวลานี้ไม่ได้อยู่ในระบบของกระจุกดาวเมซีเย 46 แต่เป็นเนบิวลาที่ซ้อนอยู่ด้านหน้าของกระจุกดาว ห่างจากโลกประมาณ 3,000 ปีแสง

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-NEO / CDK700/ FLI16803

A-TRT-86

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

ใกล้วันดวงจันทร์เต็มดวงใกล้โลก ก็ขอนำเสนอวัตถุท้องฟ้ารูปทรงคล้ายกันสักหน่อย🌕

Messier 3 (หรือ M3) เป็นกระจุกดาวทรงกลม ประกอบไปด้วยดาวฤกษ์ประมาณ 500,000 ดวง อยู่ห่างออกไปจากโลกเป็นระยะทาง 33,900 ปีแสง บริเวณกลุ่มดาวหมาล่าเนื้อ (Canes Venatici) ถือเป็นหนึ่งในกระจุกดาวทรงกลมที่มีขนาดใหญ่ และสว่างมากที่สุด มีกำลังส่องสว่างเฉลี่ยมากว่าดวงอาทิตย์ถึง 300,000 เท่า มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 180 ปีแสง มีขนาดเชิงมุมที่วัดได้จากโลกเท่ากับ 18 ลิปดา (0.3 องศา) ด้วยอายุประมาณ 8 พันล้านปี ดาวฤกษ์ส่วนมากจึงเป็นดาวที่แก่และมีสีออกแดง

ความพิเศษของกระจุกดาว M3 คือ มีดาวฤกษ์ที่เป็น “ดาวแปรแสง” (Variable star) มากถึง 274 ดวง และมีดาวแปรแสงประเภท RR Lyrae ซึ่งใช้เป็น “เทียนมาตรฐาน” ในการวัดระยะทางได้ ถึง 170 ดวง

ชาร์ล เมซีเย (Charles Messier) นักดาราศาสตร์ชาวฝรั่งเศสค้นพบ M3 ครั้งแรกในวันที่ 3 พฤษภาคม ค.ศ.1764 โดยเข้าใจผิดว่าเป็นเนบิวลาชนิดหนึ่ง จนกระทั่งปี ค.ศ.1784 วิลเลียม เฮอร์เชล (William Herschel)ได้ประดิษฐ์กล้องที่มีความละเอียดเพียงพอที่จะสามารถแยกดาวแต่ละดวงได้ M3 จึงกลายเป็นกระจุกดาวทรงกลมที่มีการศึกษามากที่สุดจนถึงปัจจุบัน

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-NEO / CDK700/ FLI16803

A-TRT-85

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

ฉลองเทศกาลวาเลนไทน์ด้วยดอกไม้แห่งเอกภพ🌹

เนบิวลาดอกกุหลาบ เป็นเนบิวลาเปล่งแสง (Emission Nebula) อยู่ห่างจากโลกเราออกไปถึง 2,600 ปีแสง บริเวณกลุ่มดาวยูนิคอร์น (Monoceros) และมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 55 ปีแสง ขนาดปรากฏบนท้องฟ้าใหญ่กว่าดวงจันทร์ถึงสองเท่า ภายในเนบิวลามีดาวฤกษ์เกิดใหม่มากมาย ดาวฤกษ์เหล่านี้มีอายุประมาณ 4 ล้านปี และจากการคำนวณของนักดาราศาสตร์พบว่าอาจมีดาวฤกษ์ที่มีมวลเท่าดวงอาทิตย์ในเนบิวลานี้ถึง 11,000 ดวง

ภายในเนบิวลาดอกกุหลาบประกอบไปด้วย NCG 2237, NCG 2238, NCG 2239, NCG 2244 และ NCG 2246 สำหรับภาพนี้เราจะเห็น NCG 2244 ซึ่งเป็นกระจุกดาวใจกลางเนบิวลาที่มีความละม้ายคล้ายเกสรของกุหลาบอย่างชัดเจน

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-SBO/ CDK17/ FLI16803

A-TRT-84

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

ต้อนรับเดือนแห่งความรักด้วยเนบิวลาสวยสดละม้ายคล้ายดอกไม้แรกแย้ม🌹

เนบิวลา N70 หรืออีกชื่อเรียกหนึ่งคือ“ซูเปอร์บับเบิล (Super Bubble)” เนื่องจากเนบิวลา N70 เปล่งแสงออกมาดูคล้ายกับฟองอากาศขนาดยักษ์ มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 300 ปีแสง เกิดจากการเป่าลมของดาวฤกษ์มวลมาก และการระเบิดของซูเปอร์โนวาที่อยู่ภายใน ส่งผลให้แก๊สขยายตัวเป็นวงรอบ

เนบิวลา N70 เป็นตัวอย่างที่ดีในการศึกษาความเชื่อมโยงระหว่างวัฏจักรชีวิตของดาวฤกษ์และวิวัฒนาการของกาแล็กซี เนื่องจากการปลดปล่อยลมของดาวฤกษ์มวลมาก ส่งผลให้แก๊สและฝุ่นในอวกาศเกิดความปั่นป่วน ผสม และรวมกันในที่สุด ก่อเกิดเป็นดาวฤกษ์ดวงใหม่ในอนาคตต่อไป เนบิวลานี้อยู่บริเวณซีกฟ้าใต้ในเมฆแมกเจลแลนใหญ่ (Large Magellanic Cloud, LMC) ห่างจากโลกราว 160,000 ปีแสง
.

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-SBO/ CDK17/ FLI16803

A-TRT-83

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

เนบิวลาปู (Crab Nebula, Messier 1, M1) เป็นหนึ่งในเนบิวลาที่เป็นที่รู้จักกันมากที่สุด เนื่องจากความสว่าง และความงดงามของมัน เนบิวลาปูอยู่ในกลุ่มดาววัว (Taurus) ห่างจากโลก 6,300 ปีแสง ความสุกสว่างนี้เกิดจากการจบชีวิตลงดาวฤกษ์ดวงหนึ่ง ทำให้เกิดการระเบิดครั้งใหญ่ที่เรียกว่า “Supernova” มวลแก๊สที่เคยเป็นส่วนหนึ่งของดวงดาวแผ่ขยายพุ่งออกไปในทุก ๆ ทิศทาง ทิ้งไว้เพียงใจกลางแก่นดาว กลายเป็นดาวนิวตรอนที่หมุนรอบตัวเองด้วยความเร็วสูงและปล่อยพลังงานออกมาเรียกว่าพัลซาร์

นักดาราศาสตร์ชาวจีนเป็นผู้พบเนบิวลาปูครั้งแรกประมาณวันที่ 4 กรกฎาคม ค.ศ. 1054 โดยมันสว่างมากกว่าดาวศุกร์ถึง 6 เท่า สามารถสังเกตเห็นได้ในเวลากลางวันถึง 23 วัน และสว่างค้างอยู่เป็นระยะเวลาถึง 2 ปี ในตอนนั้นเขาเชื่อว่าเป็นดาวดวงใหม่ที่ถือกำเนิดขึ้น จนกระทั่งปี ค.ศ. 1758 ชาร์ล เมซีเย (Charles Messier) นักดาราศาสตร์ชาวฝรั่งเศส ที่ศึกษาการโคจรกลับมาของดาวหางแฮลลีย์ เข้าใจผิดว่าเนบิวลาปูคือดาวหางแฮลลีย์ เนี่องจากมีการคำนวณไว้ว่าดาวหางนี้จะโคจรกลับมาในปีดังกล่าว แต่หลังจากศึกษาอยู่ระยะเวลาหนึ่งก็พบว่าวัตถุนี้ไม่ใช่ดาวหาง เพราะหากเป็นดาวหาง จะต้องเคลื่อนที่เปลี่ยนตำแหน่งไปเรื่อย ๆ เขาจึงเป็นคนแรกที่จำแนกเนบิวลาปูไว้ในบันทึกรายชื่อวัตถุท้องฟ้า (Catalogue of Nebulae and Star Clusters) ซี่งรวบรวมวัตถุท้องฟ้าได้แก่ เนบิวลา กาแล็กซี และกระจุกดาวต่าง ๆ เอาไว้ และตั้งชื่อเนบิวปูว่า “M1” หรือ “Messier 1” ส่วนชื่อของเนบิวลาปู ได้มาจากภาพวาดที่บันทึกโดย วิลเลียม พาร์สัน (William Parsons) ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับปูนั่นเอง

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-NEO / CDK700/ FLI16803

A-TRT-82

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

NGC 1999 หรือ Rubber Stamp Nebula เป็นเนบิวลาสะท้อนแสง ซึ่งมีพื้นที่ก่อตัวดาวฤกษ์ขนาดใหญ่และมีชื่อเสียงแห่งหนึ่งบนท้องฟ้า อยู่ห่างจากโลกประมาณ 1,500 ปีแสง ปรากฏทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเนบิวลาสว่างใหญ่ในกลุ่มดาวนายพราน (M42) ประมาณ 1.5 องศา จุดเด่นของเนบิวลานี้อยู่บริเวณใจกลาง เนื่องจากได้รับแสงสว่างจากดาว V380 Orionis ทำให้เกิดการสะท้อนแสง บริเวณดังกล่าวจึงปรากฏเป็นสีน้ำเงิน-ขาว ประกอบกับมีเนบิวลามืดขนาดประมาณ 10,000 หน่วยดาราศาสตร์บดบังแสงสะท้อนด้านหลัง จึงปรากฏเป็นภาพคล้ายหลุมยุบลงไปเป็นรูปสามเหลี่ยมนั่นเอง

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-SBO/ CDK17/ FLI16803

A-TRT-81

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

ไดมอนด์คลัสเตอร์ (Diamond Cluster) หรือ NGC 2516 หรือ Caldwell 96 เป็นกระจุกดาวเปิด (Open Cluster) ที่สวยงามและสว่างมากแห่งหนึ่งบนท้องฟ้า ถูกค้นพบในปี พ.ศ. 2294 - 2295 โดย นิกอลา หลุยส์ เดอ ลากาย (Nicolas Louis de Lacaille) นักดาราศาสตร์ชาวฝรั่งเศส NGC 2516 อยู่ห่างออกไปประมาณ 1,300 ปีแสง มีอันดับความสว่าง (Magnitude) 3.8 จัดว่าเป็นกระจุกดาวที่สว่างที่สุด 10 อันดับแรกบนท้องฟ้า จึงสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า มีขนาดปรากฏใหญ่พอๆ กับขนาดความกว้างของดวงจันทร์ ภายในมีดาวฤกษ์สมาชิกในกระจุกประมาณ 80 ดวง ดาวที่สว่างที่สุดในกระจุกเป็นดาวยักษ์แดง 2 ดวง ท่ามกลางดาวฤกษ์สีน้ำเงินมากมาย NGC 2516 มักถูกเรียกว่ากระจุกดาวรวงผึ้งทางใต้ (Southern Beehive Cluster) เนื่องจากมีความคล้ายคลึงกับกระจุกดาวรวงผึ้ง (Beehive Cluster; M44) ในกลุ่มดาวปู (Cancer)

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-SBO/ CDK17/ FLI16803

A-TRT-80

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

NGC 2264

NGC 2264 เป็นชื่อเรียกรวมๆ ของเนบิวลาแบบเรืองแสง (Emission Nebula) ขนาดใหญ่ และกระจุกดาวเปิด (Open Cluster) ที่อยู่ในบริเวณเดียวกัน ซึ่งเป็นกระจุกดาวอายุน้อยและมีความสว่างมาก อยู่ในกลุ่มดาวยูนิคอร์น (Monoceros) ห่างจากโลกประมาณ 2,600 ปีแสง ลักษณะการเรียงตัวของกระจุกดาวเป็นรูปสามเหลี่ยม คล้ายกับต้นคริสต์มาส จึงเรียกว่า Christmas Tree Cluster มีดาวแปรแสงชื่อ เอส โมโนซีโรทิส (S Monocerotis) หรือ 15 โมโนซีโรทิส (15 Monocerotis) อยู่ในตำแหน่งลำต้นของต้นคริสต์มาส ในขณะที่ดาวแปรแสงอีกดวงหนึ่งซึ่งเป็นดาวยักษ์สีน้ำเงินชื่อ V429 โมโนซีโรทิส (V429 Monocerotis) อยู่ในตำแหน่งยอดต้นไม้ เหนือขึ้นไปเป็นเนบิวลามืดสีแดงคล้ำรูปแท่งกรวย เรียกว่า เนบิวลารูปโคน (Cone Nebula)

ส่วนของเนบิวลารูปโคน และบริเวณโดยรอบกระจุกดาวคือก้อนแก๊สไฮโดรเจนขนาดใหญ่ เฉพาะส่วนที่เป็นรูปโคนคือก้อนแก๊สและฝุ่นในอวกาศที่มีอุณหภูมิต่ำ แก๊สและฝุ่นเหล่านี้ดูดซับแสงเรืองของดวงดาว และเนบิวลาที่อยู่ฉากหลังทำให้มันดูมีสีคล้ำกว่า โครงสร้างรูปกรวยมีลักษณะคล้ายกับแท่นเสาแห่งการกำเนิด (Pillar of Creation) ที่อยู่ในบริเวณเนบิวลานกอินทรี (Eagle Nebula หรือ M16) บริเวณกลุ่มดาวงู (Serpens) เนบิวลารูปโคนที่เป็นแท่งสีคล้ำมีความกว้างประมาณ 7 ปีแสง ส่วนปลายมีกระจุกดาวเปิดประกอบด้วยดาวฤกษ์อายุน้อยแต่สว่างกลุ่มหนึ่ง เรียงตัวในรูปแบบที่คล้ายผลึกหิมะ บางครั้งจึงเรียกว่า สโนว์เฟลคคลัสเตอร์ (Snowflake Cluster)

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-SBO/ CDK17/ FLI16803

A-TRT-77

Astrophotos from Thai Robotic Telescopes

NGC 2362

เป็นกระจุกดาวเปิดในกลุ่มดาวหมาใหญ่ อยู่ห่างจากโลกประมาณ 4,827 ปีแสง มีอายุค่อนข้างน้อย ประมาณ 4-5 ล้านปี กระจุกดาวดังกล่าวมีมวลสูงถึง 500 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ ดาวฤกษ์ดวงสว่างที่สุดในภาพมีชื่อว่า Tau Canis Majoris หรือบางครั้งก็ถูกเรียกว่า Tau Canis Majoris Cluster

ภาพ : ตระกูลจิตร จิตตไสยะพันธ์/ กีรติ คำคงอยู่
TRT-NEO/ CDK700/ ASI290

A-TRT-74